luc2_small.jpg (2846 bytes) luc3_small.jpg (2934 bytes)

 

Is er een toekomst voor MAIL-ART,EMAIL-ART en NETWORKING ART?  door Luc Fierens

Deze vraag werd mij een tijdje geleden gesteld vanuit de MAIL-ARTbeweging omdat de nieuwe technologiŽn nieuwe vragen deden rijzen.  De nieuwe technologieŽn hebben nieuwe mogelijkheden geschapen in wetenschap, samenwerking en realisatie. Zo ontstonden nieuwe visies en zij kijken vooruit naar nieuwe sociale en mentale structuren,nieuwe zienswijzen op doen,denken,werken en handelen.Sommigen dromen al van Utopia,maar door al deze nieuwe mogelijkeden van de nieuwe media zullen er ook verschrikkelijke gevolgen zijn zoals massale werkloosheid en haar naweeŽn.

Deze nieuwe technologiŽn hebben ook ruw materiaal nodig en de intense exploitatie van onze natuurlijke rijkdommen doet ons eco-systeem ook geen goed.Ook de competitiegeest van de meest kapitalistische organisaties zal nog worden aangescherpt .

Wat heeft dit allemaal met kunst en kunstenaars te maken?Wat heeft MAIL-ART met dit allemaal te maken?

Mail-art is sinds de jaren 70 een communicatiekunst.

De mail-artkunstenaars waren de eersten die op zoek gingen naar de ander omdat de nieuwe technologiŽn d.m.v. radio,televisie en (vliegtuig)reizen veel mensen dichterbij konden brengen.Al snel bleek dat deze kunstenaars wereldwijd als buren op een kleine planeet in het universum wilden communiceren. De post bleek "het " systeem te zijn om kunst en informatie uit te wisselen zonder de officiŽle kanalen zoals galerijen en musea. Sinds de jaren 60 sturen mail-artists elkaar systematisch   postkaarten,brieven, collages,uitnodigingen,faxen,e-mails, enz. Zij realiseren werken met verschillende technieken zodus kan men spreken van mixed media,multimedia of zelfs van intermedia zoals Dick Higgins . Deze beweging noemt men het MAIL-ARTnetwerk.De grootste kunstbeweging  die ooit in de kunstgeschiedenis heeft bestaan.En zij groeit nog iedere dag en nacht.

Hoe is deze beweging ontstaan?

Begin jaren 60 begon een aantal kunstenaars de post in hun werk te betrekken. De Amerikaan Ray Johnson stuurde collages naar kunstenaars en vrienden. Een aantal onder hen reageerde op zijn post. Deze actie/reactie word de kern van de New York Correspondence School. Een eerste benaming voor een fenomeen dat daarna werd gevoed door sommige Fluxuskunstenaars die ook de post gebruikten om hun kunst te verspreiden. Deze experimenten lagen mee aan de basis van de Do It Yourself attitude van de toekomstige generaties Mail-artkunstenaars die ook in contact kwamen  met vertegenwoordigers van de visuŽle en concrete poŽzie. Toch moeten we hier benadrukken dat het Mail-artnetwerk zich ontwikkelde  buiten het officiŽle kunstcircuit dat zich vooral bekommerde om commercie en competitie.

 

Eind jaren 70 en vooral de jaren 80 ,groeide het aantal Mail-artkunstenaars die hun creatieve wereldvisie met elkaar uitwisselden (exchange). Mail-artkunstenaars hechten geen belang aan het "kunstwerk" of produkt   maar aan de boodschap die via allerlei media word doorgestuurd.  De zender stuurt een boodschap en de ontvanger decodeert.  De Mail-artbeweging is een spontaan gegroeide groep met horizontale ,niet-hiŽrarchische structuren en is dus geen speciaal "gecreŽerde " organisatie. Het is een open groep waar iedereen deel kan vanuit maken.  De Mail-artbeweging maakt deel uit van een globale cultuur.Die van beneden uit,met wereldwijde netwerken kunstenaars ,kreatieve individuŽn en groepen,.. via verschillende media creatief communiceert via de post,internet,e-mail en fax. Zoals Jon Held jr. (een Amerikaans archivist ) onlangs terecht opmerkte:  "Vele kunsthistorici dachten met de hedendaagse kunst hun vingers aan de pols van deze tijd te hebben " maar als ze nu de groei van het internetnetwerk bekijken zal hun opvallen dat het Mail-artnetwerk model heeft gestaan voor deze globale netwerken van creatieve communicatie.

Eind jaren 80 liep de MAIL-ARTbeweging al vooruit op de het grotere telecommunatienetwerk,het Internet en het World Wide Web met experimenten via BBS (o.a. de sterke aanwezigheid van Mark Bloch,Mail-artkunstenaar in NYC die talloze   discussiegroepen activeerde met zijn vragen rond kunst en Mail-art) en bvb de "Performance Databank" in Des Moines (Can). Faxprojecten werden al begin jaren 80 georganiseerd alvorens de officiŽle  kunst (zie het Particifaxproject in juni 1984 in Toronto (Can) en de initiatieven van het Capp Street Project in S.F. ) en het galerijcircuit er interesse voor hadden . Nam June Paik,de Japanse Fluxuskunstenaar droomde van een "Utopian Laser Television".We zijn nu heel dichtbij deze droom d.m.v. computers,optische kabel en hypermoderne camera’s.Zij zullen deze tvkanalen kunnen realiseren binnen afzienbare tijd.De invloed van Nam June Paik op een fenomeen als MTV is niet te onderschatten.  Begin 1992 lanceerde Cracker Jack Kid zijn Internetproject "Email-art Telelink" via de Universiteit van Dartmouth (NH-Usa).Daarna volgde tal van Mail-artkunstenaars met hun aanwezigheid op het Internet via een eigen website met informatie of met documentatie van een Mail-artproject.Sommigen blijven beperkt tot het inscannen van afbeeldingen en teksten,anderen vragen om de participatie van de kreatieve surfer. Hierbij voeg ik een beschrijving van enkele actieve internetsites van Mail-art:

http://www.artpool.hu

http://www.esf.ch/ben/fluxus.html

http://users.skynet.be/hansvseb/luc/luc.html

http://www.actlab.utexas.edu/emma/

http://www.phi.lu/package.html

http://www.cityu.edu.hk/ls/research/frankenstein/item1.htm

http://www.geocities.com/Paris/4947/malinks.html

 

 Waar moet deze beweging naartoe,nu ook E-mail-art en networkingart genoemd?

Mail-art is proceskunst.Ook de uitvinding van de fotokopieermachine heeft zijn invloed gehad op de groei van de Mail-artbeweging.De fotokopieermachine maakte het voor nog meer culturele werkers en kunstenaars mogelijk om nog sneller en actiever te worden.Of het met de computer en Internet zo zal lopen, stel ik mij de vraag.In 1992 waren er een 20-tal Mail-artkunstenaars actief via Internet,nu schat ik het aantal op een 100-tal.Er is wel degelijk een groei  maar niet de explosieve groei die we kenden met de introductie van de xeroxtechnologie.  McLuhan zei : "The Medium is the Message". M r we moeten ons niet blindstaren op de activiteit van een "kleine" groep terwijl de filosofie van de Mail-artbeweging altijd geweest is om zoveel mogelijk mensen te bereiken.   Mail-artkunstenaars zullen nog meer via hun proceskunst evolueren naar het proces en de traditionele kunstenaars zullen de "kunst" benadrukken op het Net via de artifacts die worden gemaakt.Deze twee visies zullen nog verder uit elkaar groeien zoals de Mail-artbeweging in de 70’er jaren al weggroeide van het artestablishment omdat de processen onverkoopbaar bleken te zijn. 

Toch heeft de Global Village niets dan voordelen:

Een voorbeeld : een schrijver lanceert een manuscript via Internet en ontvangt dezelfde dag nog feedback van zijn lezers of collega’s.In de global village kunnen creatieve mensen vanop grote afstand met elkaar communiceren, de snelheid is nog hoger dan via het normale postsysteem.   De informatiesnelweg groeit snel.Er is nood aan een goed indexsysteem zodat iedereen snel gegevens kan terugvinden en kan navigeren door de stapels documenten .

Nu al kan men door open vragen veel interessante en verrassende informatie opvragen.Alle internetgebruikers zullen praktijk moeten opdoen en veldwerk moeten doen om nog sneller te werken. Kunstenaars en wetenschappers zullen sneller projecten kunnen realiseren via het Internet als er een goede structuur ontstaat.   Hopelijk willen de bedrijven en softwaremakers niet het snelle geld maar willen zij investeren in een duurzame toekomst met een lange termijnvisie zodat grote groepen in de maatschappij in contact kunnen komen met anderen via deze informatiesnelweg.

De Mail-artbeweging mag zijn belangrijkste doel niet uit het oog verliezen  en dat is de uitwisseling,creatie,verspreiding en reproduceren van ideeŽn.  De Email-art is een stap verder met nieuwe media die als gereedschap gebruikt worden om de uitwisseling van informatie te vergemakkelijken . De beweging moet streven naar het opvoeren van de kwaliteit van de uitwisselingen en mag zijn proceskunst niet verkopen of laten consumeren  maar moet zijn sociale functie ten dienste stellen van de armere kontinenten.

  Een kleine groep van Email-artists moet uitgroeien tot een grote groep maar het kostenplaatje van de technologie en de eigenaars en beheerders van het WWW zullen deze toekomst volgens mij hypothekeren. Dus moeten Mail-artkunstenaars ,hun minder kapitaalkrachtige collega’s via de post blijven bereiken (als het traditionele postsysteem blijft bestaan)  en indien mogelijk via het Internet.  De traditionele kunstmarkt zal het Internet gebruiken om "statische" kunstwerken via databanken te verkopen.  Waarschijnlijk niet om betere communicatie te promoten via hun kunstmarktnetworking .  De Mail-art en Email-artbeweging kunnen daarentegen blijven zoeken naar de thema’s en projecten die zoveel mogelijk mensen bewegen om zichzelf te organiseren.  Aan deze projecten kan iedereen deelnemen,zonder onderscheid van ras, kleur,afkomst of positie. De Email-artprojecten moeten handelen over de meest fundamentele waarden in de samenleving zoals mensenrechten,verdraagzaamheid gerechtigheid,ontwikkeling voor de gehele bevolking,voor een beter milieu, voor vrijheid en internationale samenwerking.

De "sociale verantwoordelijkheid" van een kunstenaar kan volgens mij zo  optimaal ingevuld worden.Ik wil dit illustreren met mijn mail-artproject: "Social-art" die in februari 1999 in Galerij c.de vos wordt tentoongetseld.


24.11.1998 - Luc Fierens

Grote Nieuwedijkstraat 411 B-2800 Mechelen BELGIUM

-Bibliography:

-MAIL-ART,"een algemene discours over Mail-Art,T.A.C.-42.292 &

Postmuseum,1994, Guy Bleus,Hasselt (B)

-Eternal Network, a mail-art anthology,ChucWelch,UCPress,1995,Calgary (Can)

-Mail-art, text by Luc Fierens (10.02.1996) for the exhibit :

Postkunst / Mechelen Mail-artproject in the C.C. A.Spinoy te Mechelen (B)

-"Networking Artists & Poets : Assemblings from the Ruth & Marvin Sackner

Archive of Concrete & Visual Poetry at the University of Pennsylvania’s

Rosenwald Gallery in the Van Pelt-Dietrich Library,17 April - 27 June

1997,exhibition curated by Craig Saper.

-The Postfluxpostbooklets of Luce Fierens by Jon Held , from the cat :

Luce Fierens,we fight on in spirit, Stamp Art Gallery 7.06 / 30.07 .97

San Francisco- U.S.A.

-Mail-art (sept’97) - text by Luc Fierens for the

cat. "Faydherbe anders bekeken" (Mechelen - B) 1997

-Mail screen box - Sophia Martinou -Athens-Greece 1996-1997

-TAM interview -Ruud Janssen with Ken Friedman (www version 1995)